Boekenbarometer 2020

Elk halfjaar brengt CB de Boekenbarometer uit met daarin de stand van zaken rond het fysieke en digitale boek in Nederland. Ook deze keer met aandacht voor de impact van corona op het boekenlandschap.

Naast analyses die we een halfjaar geleden maakte (zie vorige editie) introduceren we twee nieuwe grafieken: omzetontwikkeling voor het fysieke boek ten opzichte van vorig jaar en een analyse van de feestdagenperiode van de afgelopen vijf jaar. In de grafieken rond corona zoomen we in op weekniveau. In de rest van de grafieken tonen we kwartalen en gewogen data per 12 maanden.

Het fysieke boek in coronatijd

In het eerste halfjaar van 2020 zagen we dat e-commerce (afzet via webwinkels) won aan populariteit en had de fysieke winkel (levering B2B) het lastig had. Deze heeft die trend zich in de rest van 2020 verder doorgezet. De hardste klappen voor de fysieke boekhandel vielen in de laatste weken van het jaar vanwege de strengere lockdown. In diezelfde weken piekte de afzet via e-commerce enorm. De populariteit van het fysieke boek lijkt dan ook niet te lijden onder corona.

Stippellijnen tonen data van vorig jaar.

De impact van de eerste lockdown (week 12 tot week 20) en de tweede lockdown (week 51 en verder) zijn in vergelijking met de omzet van vorig jaar duidelijk zichtbaar.

Het digitale boek in coronatijd

Sinds corona heeft het succes van het e-book een vlucht genomen. In het eerste halfjaar zat het hoogtepunt aan het begin van de lockdown. Een korte piek in verkopen die daarna wat terugzakte en een nog grotere piek voor uitleen die daarna bijna volledig aanhield.

In de tweede helft van het jaar, vooral na de zomervakantie, steeg de uitleen van e-books (via de Koninklijke Bibliotheek) verder en bleef daarna populair. De verkoop van e-books bleef in deze periode in de buurt van de verkoop van het jaar ervoor.

Of het nu fysiek is of digitaal, en of het nu via internet gekocht wordt of geleend bij de bibliotheek, lezen blijft populair!

Stippellijnen tonen data van vorig jaar.

Afzet rondom de feestdagen

Nieuw is de analyse van de fysieke afzet rondom de feestdagen (voor de kanalen B2B en e-commerce). We hebben een vergelijking gemaakt van het laatste kwartaal van de afgelopen vijf jaar, uitgezet in weken.

Wat opvalt in 2020 is dat de B2B-afzet erg te lijden had in en na de Kinderboekenweek. Dat is ook de periode dat er een gedeeltelijke lockdown kwam (week 40). De sint-verkopen (B2B) waren in 2020 redelijk gemiddeld in vergelijking met de jaren daarvoor jaar, maar in de weken voor kerst is een daling zichtbaar ten opzichte van voorgaande jaren. Afzet via e-commerce is het hele jaar al flink hoger dan vorige jaar en dat zie je ook in de feestdagenperiode terug; met uitzondering van de week van kerst doet 2020 het in alle andere weken van Q4 een stuk beter.

De afzet in coronatijd nader bekeken

Genres

Door corona zaten veel meer mensen thuis, sommigen zelfs zonder werk. Vakanties konden niet doorgaan en kinderen kregen thuisonderwijs. Hadden deze invloeden effect op de verkoop van bepaalde genres en in bepaalde kanalen (B2B, e-commerce, e-bookverkoop en e-bookuitleen)?

Wat viel op bij de fysieke winkels (B2B)?

Een gestage stijging van non-fictieverkopen na de zomervakantie tot aan de feestdagen en een flinke piek voor fictieboeken vanaf week 45.

Wat viel op bij de online winkels (e-commerce)?

Online valt op dat kinderboeken vanaf week 45 tot en met 48 enorm pieken. Non-fictie en fictieboeken doen dit vanaf week 48 met een flinke uitschieter in week 51 (net voor kerst).

Wat viel op bij e-books?

Geen bijzondere uitschieters in specifieke genres, al zijn fictie- en spannende boeken in de meest recente lockdown (week 51) populair.

Print on demand in coronatijd

Print on demand heeft het hele jaar beter gepresteerd dan in 2019. De duidelijkste pieken zijn zichtbaar in het najaar (een paar weken voor Black Friday ) toen veel Short Print Runs (een kleine oplage van een titel) geproduceerd zijn. Net als in week 51 en 52, die vorig jaar rustig waren. Ook single copy (het printen van een enkel exemplaar op het moment dat het boek besteld wordt) laat zien dat veel uitgevers print on demand inzette in de weken voor kerst (50 en 51).

Boekhandels in coronatijd

We hebben de afzet naar de fysieke boekhandel op gemeenteniveau inzichtelijk gemaakt per kwartaal.

Daarnaast hebben we een analyse gemaakt van de leveringen aan de boekhandel door ons vervoersnetwerk (vervoer CB en vervoerspartners). Dit geven we weer op basis van levereenheden per plaats.

De meerjarenontwikkeling van het boekenlandschap in Nederland

Hierna volgen de inzichten en trends in het Nederlandse boekenlandschap over de afgelopen jaren. Meerjarentrends en -weergaven, meestal getoond per kwartaal, zijn altijd gewogen over de afgelopen 12 maanden.

Algemene ontwikkeling

De totale fysieke markt is de afgelopen 12 maanden 5,2% gegroeid in vergelijking met de 12 maanden daarvoor. In Q4 zien we een stijging van 7,0% in vergelijking met Q4 2019.

Als we kijken naar alleen B2B (de verkoop aan de fysieke boekhandel), dan zien we de afgelopen 12 maanden een krimp van 4,0% ten opzichte van de 12 maanden ervoor. Als we Q4 van dit jaar vergelijken met Q4 2019, dan doet B2B het 4,1% slechter.

Kijken we naar e-commerce, (de verkoop via online winkels), dan zien we voor de afgelopen 12 maanden een groei van 33,0% ten opzichte van de 12 maanden ervoor. Als we Q4 van dit jaar vergelijken met Q4 2019, dan doet e-commerce het 33,2% beter.

Het aandeel e-commerceverkoop op het totaal is gestegen naar 31,6% (dit was een jaar geleden 25,0%).

De totale fysieke markt heeft een aandeel van 91,9% op het totaal. Het andere deel (8,1%) is het aandeel e-bookverkopen. Dat is ten opzichte van een jaar geleden gestegen, toen was het nog 7,7%.

De e-bookverkoop kent voor de afgelopen 12 maanden een groei van 10,8% ten opzichte van de 12 maanden ervoor. Als we Q4 van dit jaar vergelijken met Q4 2019, dan doet e-bookverkoop het 9,8% beter.

E-bookuitleen is enorm gegroeid. Daar zien we voor de afgelopen 12 maanden een groei van 56,7% ten opzichte van de 12 maanden ervoor. Als we Q4 van dit jaar vergelijken met Q4 2019, dan doet e-bookuitleen het zelfs 81,7% beter.

Netto-omzet e-books

Net als de afzet is ook de netto-omzet van e-bookverkopen gegroeid. De afgelopen 12 maanden in vergelijking met de 12 maanden ervoor had een plus van 18,6%. Voor e-bookabonnementen was dit een plus van 46,1%. Kijken we naar het totaal aan digitale e-commerce (e-bookverkoop en e-bookabonnementen), dan hebben de abonnementen op dit moment een aandeel van 23,1%. Dit was een jaar geleden nog 19,6%.

Print on demand

POD (print on demand) kent twee vormen: single copy (één boek laten printen) en SPR (short print run: een oplage van enkele tientallen tot honderden exemplaren laten printen). De single copy afzet is in Q4 11,9% gegroeid ten opzichte van hetzelfde kwartaal vorig jaar. Als we de afgelopen 12 maanden vergelijken met de 12 maanden ervoor, dan groeide POD met 13,3%. Kijken we naar SPR, dan zien we voor Q4 2020 een groei van 58,3% ten opzichte van Q4 2019. Voor de afgelopen 12 maanden in vergelijking met de 12 maanden daarvoor was de groei zelfs 106,3%. In totaal groeide POD in Q4 2020 met 31,7% ten opzichte van hetzelfde kwartaal vorig jaar en met 42,9% voor de afgelopen 12 maanden in vergelijking met de 12 maanden daarvoor.

Trends in prijzen

De gemiddelde prijs van het fysieke boek blijft stijgen. Ten opzichte van hetzelfde kwartaal vorig jaar is het fysieke boek 4,9% duurder geworden. Het e-book werd ook ietsje duurder: gemiddeld 0,3% ten opzichte van hetzelfde kwartaal vorig jaar. Een gemiddeld e-book is 45,0% goedkoper dan een gemiddeld fysiek boek.

Retouren

Q4 van 2020 noteerde een retourpercentage van 5,8%. Dat is lager dan dat van Q4 2019 (7,4%). De meerjarentrend laat zien dat dit percentage langzaam maar zeker steeds verder afneemt.

Overige grafieken voor afzet

Hieronder ziet u nog twee grafieken die de afzet laten zien, verdeeld over de verschillende genres en opgedeeld in prijsranges. Daar zijn geen opvallende verschuivingen in te zien ten opzichte van een half jaar geleden. Bij de genres blijven de ‘uitschieters’ romantiek bij e-bookverkopen en managementboeken bij online verkoop. Een halfjaar geleden zat er nog een aardige piek bij e-books tussen de € 6,00 en € 7,99 euro. Deze is in Q4 van 2020 wat meer verdeeld over de verschillende lage prijsranges.

Assortiment

Ook op het gebied van het assortiment is er niet veel veranderd. De grafiek hieronder laat de ontwikkeling van nieuwe titels door de jaren heen zien.

Over deze infographic

Publicatie januari 2021

CB heeft in Nederland en België een centrale positie in de distributie van fysieke en digitale boeken. CB verzorgt voor uitgevers de distributie en facturatie van fysieke en digitale boeken naar alle boekverkopers.

Deze infographic is samengesteld op basis van data van geregistreerde Nederlandstalige titels (algemene boeken) bij CB en de bewegingen hiervan. Druk- en zetfouten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden gekopieerd zonder toestemming van CB.